De AI voert juridisch onderzoek uit, van de eerste rechtsvraag tot het onderbouwde advies.
Acht problemen, acht lagen, acht demonstraties.
Een taalmodel schrijft vloeiend en overtuigend. Het doet dat ook wanneer het een arrest, een rechtsoverweging of een wetsartikel weergeeft dat niet bestaat. Eén onjuiste verwijzing maakt het hele advies onbruikbaar.
Een aparte verificatie-laag legt elke verwijzing naast de echte bron. Een citaat dat niet woordelijk met de uitspraak overeenkomt, verwijdert de AI. De lezer ziet het advies en de brontekst naast elkaar, zonder zelf een database te raadplegen.
Bij de koop van een woning rust op de verkoper een mededelingsplicht. Hij moet de koper informeren over gebreken die hij kent en die voor de koop van belang zijn (art. 6:228 BW). Schiet de verkoper daarin tekort, dan kan de koper de overeenkomst vernietigen wegens dwaling (HR 21 januari 2022, ECLI:NL:HR:2022:1124).
De mededelingsplicht gaat in beginsel vóór de onderzoeksplicht van de koper (Asser/Sieburgh 6-III/231). Een koper die niet alles zelf heeft uitgezocht, verliest zijn beroep op dwaling daardoor niet. Volgens recente rechtspraak geldt dit ook wanneer de koper een professionele partij is (HR 12 mei 2024, ECLI:NL:HR:2024:9907verwijderd door verificatie).
Een algemeen taalmodel zoekt op het open internet. Het vindt blogs, samenvattingen en marketingpagina's. De uitspraak zelf vindt het zelden, en of die nog geldt blijft onzeker.
Deze AI zoekt niet op het open web. Ze raadpleegt drie afgebakende bronnen: de volledige rechtspraak, de actuele wetgeving en de erkende handboeken en tijdschriften. Elk van de drie staat bij de bron zelf.
Eén zoekopdracht levert één lijst resultaten. Juridisch onderzoek verloopt anders. Een jurist leest een uitspraak, herkent daarin een nieuw spoor en zoekt verder.
De AI werkt op dezelfde manier. Ze vindt een bron, noteert wat ertoe doet en laat die vondst de volgende zoekvraag bepalen. Dat herhaalt zich tot het spoor is uitgewerkt.
Een uitspraak van tien pagina's bevat soms twee zinnen die de zaak beslissen. De rest is context, partijstandpunt of zijspoor. Wie dat onderscheid mist, citeert het verkeerde.
Elke bron wordt volledig gelezen. De AI onderscheidt de overwegingen die de beslissing dragen van de overwegingen die terloops worden genoemd. Wat overblijft is de kern van de uitspraak.
Tientallen losse vondsten moeten samenkomen in één samenhangend advies. Daarbij verdwijnen details, of de rode draad raakt zoek.
Elke vondst wordt tijdens het onderzoek verdicht tot een kernnotitie, met behoud van de inhoud. Die notities vormen samen een dossier. Een aparte stap doorzoekt dat dossier en bouwt het advies op. Na elke stap volgen een herziening en een controle.
Op de verkoper rust een mededelingsplicht voor gebreken die hij kent en die voor de koop bepalend zijn.
Deze plicht gaat in beginsel vóór de onderzoeksplicht van de koper. Onvolledig eigen onderzoek kost de koper zijn beroep op dwaling niet.
Bij een deskundige verkoper weegt de plicht zwaarder, omdat van hem meer kennis mag worden verwacht.
In een procedure stelt de koper de dwaling. Het verzwijgen van informatie komt voor risico van de verkoper.
Een controle die zelf door een taalmodel wordt uitgevoerd, kan dezelfde fout maken als de tekst die ze controleert.
Naast de inhoudelijke controle draait een vaste, regelgebaseerde controle. Bestaat de uitspraak? Klopt de datum? Staat het citaat er woordelijk in? Het antwoord is ja of nee. Wat de regels niet doorstaat, blijft uit het advies.
De meeste juridische AI draait op een klein aantal Amerikaanse aanbieders. Hun prijzen, hun voorwaarden en hun jurisdictie bepalen mee. De cliëntdossiers staan op hun servers.
De motor van deze AI staat los van het taalmodel. Ze werkt met elk taalmodel, ook met open modellen die in Europa draaien. Die open modellen zijn inmiddels toereikend. Bij verdere ontwikkeling ontstaat een Europees alternatief, met data binnen de EU en onder Europees recht.
Een dossier bevat persoonsgegevens: namen, adressen, geboortedata en burgerservicenummers. Die gegevens horen niet bij een extern model terecht te komen.
Voor de analyse begint, verwijdert een juridische privacy-laag de persoonsgegevens uit het dossier. De AI ziet een geschoonde versie. Een volgende stap in de ontwikkeling is het uploaden van complete dossiers, ook ingescande stukken, die automatisch worden geschoond en geanalyseerd.
Cliënt mevrouw J. Bakker-Visser[PARTIJ A], geboren op 14 maart 1981[GEBOORTEDATUM], woonachtig aan de Lijsterbeslaan 12, 3742 KS Baarn[ADRES], verzoekt advies.
De wederpartij, de heer R. el Amrani[PARTIJ B] (burgerservicenummer 184 729 553[BSN]), heeft de koopovereenkomst betwist en stelt te hebben gedwaald over de staat van de woning.
De acht lagen werken samen in één onderzoeksproces, van de rechtsvraag tot het gecontroleerde advies.
De open modellen zijn toereikend en de motor is onafhankelijk van het taalmodel gebouwd. Bij verdere ontwikkeling kan hieruit een Europees, AVG-conform initiatief groeien: juridisch onderzoek dat binnen de EU blijft, van de eerste rechtsvraag tot het gecontroleerde advies.